موقعيت جغرافيايي و اهميت راهبردي افغانستان باعث شده است تا اين كشور، همواره مورد توجه قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی قرار گيرد. اما مي توان مدعي شد كه نفوذ و دخالت خارجی تنها نتیجه موقعیت جغرافیایی کشور نیست؛ بلکه ضعف‌ و ناتواني هاي گسترده داخلی نیز زمینه را برای گسترش نفوذ بیگانگان فراهم می‌کند. لذا جامعه دچار اختلافات عمیق سیاسی و قومی، وجود حکومت و نظام غير توانمند و مشروع، اقتصاد متكي بر مساعدت هاي ديگران و نهادهای اجرایي ضعیف، موجب خواهند شد تا قدرت‌های خارجی به آسانی از چنين فضاي سياسي و شکاف‌ها در جهت منافع خود بهره گيرند.

بنابراین، نخستین گام برای مهار دخالت خارجی، تقویت جبهه داخلی است. ایجاد یک نظام سیاسی فراگیر و عادلانه که همه شهروندان خود را در آن شریک بدانند، از مهم‌ترین عوامل حفظ استقلال کشور است. انحصار قدرت و حذف گروه‌های اجتماعی و سیاسی، نه‌ تنها وحدت ملی را تضعیف، بلکه زمینه را برای آن فراهم می‌سازد که گروه‌های ناراضی برای دستیابی به اهداف خود به حمایت قدرت‌های خارجی پناه ببرند.

در کنار عدالت سیاسی، تقویت اقتصاد ملی اهمیت اساسی دارد. کشوری که برای تأمین نیازهای اساسی خود وابسته به کمک‌های خارجی باشد، در تصمیم‌گیری‌های سیاسی نیز آسیب‌ پذیر خواهد بود. توسعه زراعت، صنایع داخلی، تجارت منطقه‌ای و استفاده شفاف از منابع طبیعی می‌تواند و بايد بتواند وابستگی اقتصادی افغانستان را کاهش داده و استقلال سیاسی آن را استحكام بخشد.

همچنین، افغانستان به سیاست خارجی متوازن و مستقل نیاز دارد. آزادي در عرصه سياست خارجي به معنای دشمنی با جهان یا قطع روابط با کشورها نه، بلکه به معنای آن است که روابط خارجی بر اساس منافع ملی، احترام متقابل و اصل عدم مداخله در امور ديگران تنظیم شود. افغانستان نباید به میدان رقابت قدرت‌های بزرگ یا ابزار فشار یک کشور علیه کشور دیگر تبدیل گردد، زبرا تجارب غم انگيز دهه هاي گذشته در جنب فكتور داخلي محصول قرار گرفتن اين كشور به عرصه رقابت قدرت هاي خارجي بوده است.

تقویت نهادهای ملی و مبارزه با فساد نیز از ارکان مهم مقابله با نفوذ خارجی است. نهادهای ضعیف و مسوولان فاسد، دهليزهاي مؤثر نفوذ سیاسی، اقتصادی و استخباراتی بیگانگان را باز می‌کنند. يك دولت زمانی می‌تواند از استقلال خود دفاع کند که دستگاه‌های اداری، قضایی و امنیتی آن ملی، حرفه‌ای و پاسخگو باشند.
در نهایت، باید پذیرفت که اختلافات داخلی، به‌ویژه زمانی که به دشمنی قومی و نفرت‌ پراکنی تبدیل شوند، بزرگ‌ترین فرصت را برای مداخله‌گران خارجی فراهم می‌کنند. نقد سیاسی و مطالبه حقوق، حق مردم است؛ اما دشمنی قومی و تجزیه اجتماعی، بي ترديد، فروپاشي كشور واحد را در دستور روز قرار خواهند داد.

بديهي است كه افغانستان زمانی می‌تواند نفوذ و دخالت خارجی را مهار نمايد كه در داخل، بر پایه عدالت سیاسی، وحدت ملی، حاکمیت قانون، اقتصاد مستقل و نهادهای نیرومند استوار باشد، اين بدان معنا است كه از افغانستان عاري از نفوذ و دخالت بيروني، پیش از آن‌که در مرزهای کشور دفاع شود، باید در داخل کشور و از راه ایجاد یک دولت ملی، مشروع و پاسخگو ممكن گردد.

عبدالاحمد فیض